Cữ Việt xôq kần sửa, điều cần sửa là cả tiếng Việt


Trước đề xuất cải tiến bảng chữ cái tiếng Việt mới đây của PGS. [1] gây ra nhiều ý kiến ​​trái chiều trong cộng đồng. Dù không hoàn toàn đồng ý với cách làm của ông, nhưng tôi không phủ nhận điều ông Bùi Hiền nói – rằng chữ quốc ngữ bây giờ bộc lộ nhiều bất cập. Bên cạnh đó, tôi cũng bàn về sự bất cập của tiếng Việt.

I. Về chữ quốc ngữ

Như đã biết, chữ quốc ngữ là âm tiết thì đặc trưng của tiếng Việt là mỗi âm tiết ứng với một hình vị. Âm tiết cũng là từ đơn hoặc là thành phần của từ ghép. Đây là một lợi thế cho tiếng Việt khi đọc và viết như vậy và ngược lại.

Tuy nhiên, có nhiều âm vị phụ âm đầu lại yêu cầu nhiều chữ cái chỉ thể hiện một âm vị, điều này đi ngược lại tiêu chí thuận tiện nhất có thể khi ghi âm tiết và ưu điểm của bản ghi âm.

Đặc biệt kqc tất cả đều được phát âm như /k/ tại sao lại tách ra? các bạn (không thể cắt), trưởng (không thể ka)? Tương tự nghĩ phát âm như /N/. G-gh giống /ɣ/. gi-d giống /z/. Tại sao không chỉ sử dụng một chữ cái duy nhất?

Có thể do bối cảnh lịch sử trước đó, c thay thế k khi đứng trước eei vì sợ lẫn lộn với cách phát âm của tiếng Pháp, nhưng ngày nay đã khác, sự bất cập là điều cần phải chỉnh sửa dù đã có từ lâu hay mới xuất hiện.

II. Về Tiếng Việt

1. Quá nhiều ý nghĩa

Như đã biết, ngữ pháp tiếng Việt không có quy tắc thêm hậu tố để tạo thành trạng ngữ hay danh từ, dẫn đến nhiều khi các từ trong câu lẫn lộn, gây khó hiểu cho người đọc. Nó dẫn đến nhiều hệ lụy về sau như khó dịch máy.

Ví dụ:

Anh chộp lấy chiếc mũ của mình và chạy thẳng đến giường.

Có thể hiểu rằng lái xe và ngủ trong câu trên vừa có thể là động từ, vừa có thể là danh từ. – Động từ lái xe giường nằm hay lái xe chỉ là tính từ thay thế cho danh từ? Bạn ngủ sau khi nhảy lên giường, hay ngủ ở đây là định nghĩa của một chiếc giường?

Với cách viết như trên, hiểu… Một trong hai ý nghĩa là chính xác.

Tôi tạm sửa bằng gạch nối như trước 1975.

Anh chộp lấy chiếc mũ cưỡi ngựa và đi thẳng lên giường.

Hoặc gắn bó với nhau như đề xuất trước đây.

Anh chộp lấy mũ bảo hiểm và chạy thẳng lên giường.

Câu văn rõ ràng hơn.

Hãy làm quen với sự thật, chữ quốc ngữ từ thời Alexandre de Rhodes đã trải qua nhiều lần chỉnh sửa, có đoạn bị “đảo ngược” nên chữ Việt hiện nay không phải là chuẩn nhất.

2. Quá xúc động

Còn gọi là thiếu chữ mang màu trung tính. Nó có thể là một đại từ nhân xưng, một động từ (to be/have).

Thông thoáng “Nàng bị hắn hôn” xa “Nàng bị hắn hôn”, chỉ một từ thôi cũng có thể diễn đạt rõ ràng tâm trạng của cô gái. Nhưng đặt vào hoàn cảnh cô gái này vẫn còn đang chênh vênh giữa yêu và ghét thì phải giải quyết thế nào đây?

Hoặc bây giờ cần một đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất và thứ hai trung lập, tiếng Việt có thể có từ gì? Tôi-bạn, đây-đấy, đây-đấy, hoàn toàn không phản ứng. Xin giới thiệu một vấn đề đang tồn tại trong văn học.

Cuốn tiểu thuyết Con cá vàng thứ mười bốn của Jennifer L. Holm.

Có một nhà khoa học già đã bào chế ra một loại thuốc chống lão hóa hoàn hảo và đã thành công. Anh trở về là một cậu bé 14 tuổi, con gái anh (40 tuổi) biết chuyện và đón anh về sống cùng, cháu gái (10 tuổi) không hề hay biết. Trong thời gian sống ở nhà con gái, ông và em gái vẫn nói chuyện bình thường còn cô cháu gái vẫn giữ bí mật.

Trong bản gốc thì dễ hiểu vì họ gọi tôi là I-you, nhưng dịch ra tiếng Việt thế nào? Còn nhớ hai cha con nhà khoa học không cần phải đóng vai chị em trước mặt cô cháu gái 10 tuổi?

Trên thực tế, người phiên dịch đã xử lý một cách gượng ép bằng cách để hai người họ nói chuyện tay không. Điều này rõ ràng có vấn đề với văn hóa Việt Nam khi trẻ em nói không với người lớn.

3. Quá khó để tạo từ mới

Như đã nói, một từ đơn tương ứng với một âm tiết, số lượng âm tiết là hữu hạn [2]vì vậy việc tạo ra một từ đơn mới là không thể. Để tạo từ ghép mới cũng rất khó khăn, vì tiếng Việt không có cấu trúc tiền tố/hậu tố, chúng ta chỉ có thể:

– Chọn nghĩa của từ đơn rồi ghép lại để tạo thành từ ghép phù hợp (hacker = tin tặc).

– Phiên âm (café = cà phê).

Nhưng ngay cả phiên âm cũng không hoàn hảo, tiếng Việt không có quy tắc phiên âm dựa trên IPA. Hiện nay rất nhiều từ phiên mỗi người một kiểu: Sô cô la thành phố sô cô lathành phố nhột là. Savon thành phố xà bôngthành phố xà bông.

Hơn nữa, với tâm lý mặc cảm về ngôn ngữ, nhiều bạn trẻ rất dị ứng với các danh từ phiên âm. Nhã Nam Reading Club – nơi có nhiều tranh minh họa về “trí tuệ” nhất của đám đông, nếu bạn muốn tìm – đã từng lên đồng về tên sách. Giết một con chim mốc (Giết con chim nhại).

Xin đừng nhầm những từ như trẻ trâu, cả tin, lầy, huyền huyễn… Hiện đang dùng trên mạng là từ mới, chỉ là từ cũ đã thất truyền thay đổi có nghĩa không theo bất cứ quy luật nào.

gió ơi dùng để chỉ những người nói thích vung tay (chém) vào không trung (gió), nay đổi nghĩa thành khoe khoang và tôi không thấy bất kỳ mối liên hệ nào với ý nghĩa của hai từ đơn cắt gió.

Với tôi, đó là bóp méo từ cũ, cũng bởi khó tạo ra từ mới – điều mà giới trẻ Anh, Mỹ dễ dàng làm được.

Rồng, drake, wyvern và wyrm Làm thế nào bạn sẽ dịch nó sang tiếng Việt?

____________

[1] Link đề xuất của thầy Bùi Hiền.

[2] Tiếng Việt hiện đại sử dụng 6.718 âm tiết.

Dựa theo từ điển tiếng việt. Hoàng Phê chủ biên. Nxb Đà Nẵng và Trung tâm Từ điển học, tái bản lần thứ 6, Hà Nội – Đà Nẵng, 1998.

lốc xoáy

Leave a Comment