“Khuyến học – Fukuzawa Yukichi”, từ tư tưởng của một triết gia Nhật Bản thời Minh Trị suy rộng ra Việt Nam trong thời hiện đại


TÔI . Sơ lược về lịch sử Nhật Bản trước thời Minh Trị Duy Tân

Sau sự kiện “những con tàu đen” dưới sự chỉ huy của Phó đô đốc Matthew C. Perry – chỉ huy Hải đội Đông Ấn đã gây áp lực lên chính quyền Mạc phủ. buộc Mạc phủ Tokugawa phải mở cửa Sau hơn 200 năm bế quan, cô lập nhằm mục đích ép buộc Nhật Bản giao thương với các nước phương Tây, việc Nhật Bản mở cửa khiến sự bất bình trong các tầng lớp dân chúng, quý tộc, võ sĩ gia tăng vì cho rằng “Mạc phủ Tokugawa là hèn hạ, bán rẻ quyền lợi và danh dự của đất nước cho phương Tây”, đỉnh cao là Cuộc chiến năm Rồng (Chiến tranh Boshin) đã dẫn đến sự kết thúc 265 năm cai trị của Mạc phủ Tokugawa và dĩ nhiên, quyền lực tối cao của Nhật Bản – một lần nữa nằm trong tay hoàng đế, vị hoàng đế trẻ tuổi Mutsuhito – người sau này đã được khôi phục tên tuổi. Thiên hoàng Minh Trị (1852 – 1912) .

II. Minh Trị Duy Tân

Giai đoạn Minh Trị Duy Tân (1868 – 1912) đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử Nhật Bản khi nước Nhật chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, họ sẵn sàng vứt bỏ những hủ tục, giá trị Nho giáo cũ để tiếp thu những cái mới, tiên tiến từ phương Tây, mặc dù Nhật Bản đã môn học tiếng Hà Lan (Rangaku) ​​trước đó, nhưng đến thời điểm đó, kiến ​​thức trong tiếng Hà Lan học đã lỗi thời, không còn hữu dụng, xã hội Nhật Bản dưới thời Minh Trị bắt đầu vận hành theo một phương thức mới, lần đầu tiên trong lịch sử châu Á có môn học tiếng Hà Lan (Rangaku) hiến pháp tồn tại – Hiến pháp của Đế quốc Nhật BảnĐồng thời, số lượng trường học và bệnh viện bắt đầu tăng lên đáng kể, chương trình giảng dạy được cải cách để trở nên thiết thực hơn, và các cuộc thi tuyển chọn công chức từ cơ sở đến trung ương được tổ chức. Dựa trên những môn học mang tính ứng dụng cao, chính phủ Minh Trị đã thực hiện hàng loạt cải cách lớn trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, giáo dục, quốc phòng, y tế,…, sau một thời gian. Sau một thời gian dài kiên nhẫn và cố gắng, Nhật Bản đã phát triển vượt bậc, dấu mốc lớn là Nhật Bản đã chiến thắng trong cuộc chiến. Chiến tranh Trung-Nhật (1894 – 1895) tiếp theo là chiến thắng của Quân đội Đế quốc Nhật Bản trước Quân đội Đế quốc Nga trong cuộc chiến Chiến tranh Nga-Nhật ( 1904 – 1905) – lần đầu tiên một nước châu Á đánh bại một cường quốc châu Âu.

III. Fukuzawa Yukichi và ảnh hưởng tư tưởng của ông đối với cuộc Duy tân Minh Trị

Trước hết, chúng ta hãy cùng nhau điểm qua, phải có lý do gì thì chân dung của Fukuzawa Yukichi mới được đặt trang trọng ở mặt trước của tờ 10.000 yên – tờ tiền có mệnh giá cao nhất. tiền giấy hiện đại của Nhật Bản đang lưu hành.

Chân dung Fukuzawa Yukichi trên mặt trước tờ 10.000 yên (nguồn dperkins.org )
Fukuzawa Yukichi được coi là một nhà khai sáng, nhà tư tưởng vĩ đại của Nhật Bản trong thời kỳ Minh Trị, người Nhật thường gọi ông là “Voltaire của Nhật Bản”, tư tưởng của ông dường như đã dẫn dắt, cùng đồng hành với người dân Nhật Bản trong suốt thời kỳ Minh Trị. Các tác phẩm nổi tiếng nhất của ông bao gồm “khuyến học“,”Nói về nền văn minh”,… mang nhiều giá trị không chỉ trong quá khứ mà ngay cả ngày nay

Sau đây, tác giả bài viết xin trích dẫn và thảo luận một số câu nói của Fukuzawa Yukichi trong tác phẩm nổi tiếng nhất của ông – “khuyến học” , từ đó khái quát những vấn đề còn tồn tại trong xã hội Việt Nam chúng ta hiện nay .

Hai bên, người dân và chính quyền bàn bạc, thống nhất về nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi bên như trênĐó là mối quan hệ giữa người dân và chính phủ.

Có thể thấy, ở Việt Nam hiện nay, nhiều người chưa ý thức được quyền và nghĩa vụ riêng biệt của mình đối với bản thân cũng như đối với xã hội. hoặc nhầm lẫn giữa quyền và nghĩa vụ với nhau, giữa quyền hợp pháp và quyền không hợp pháp.

(…) Người không cần quan tâm đến đất nước, càng không cần lo lắng cho vận mệnh của dân tộc. Quốc sự đã lo liệu rồi.

Suy nghĩ này chắc hẳn tồn tại thường trực trong suy nghĩ của nhiều người, người Việt Nam xưa có câu “Ăn cơm ngồi tù và hàng tổng”, đến bây giờ ý nghĩa của câu nói này đã trở nên méo mó hơn, chính tác giả đã từng chứng kiến ​​một người bạn tham gia chiến dịch Mùa hè xanh nhưng bị gia đình ngăn cấm vì .. làm như vậy thì phí sức mình mà chỉ có lợi cho người (?) phổ biến hơn người Việt Nam. Có một câu nói mà chắc hẳn ai cũng đã từng nghe qua, câu nói “Ăn rau muống nói chuyện thiên hạ”, nhưng đáng buồn hơn, lại xuất phát từ miệng của những người trẻ – thế hệ tương lai của đất nước, thực trạng đáng buồn về khả năng của giới trẻ. nhận thức chính trị, tư tưởng dẫn đến lệch lạc tư tưởng, không có lập trường chính trị rõ ràng, thanh niên háo hức đón nhận các bài viết chính trị ba xu trên các trang mạng. xã hội thiếu nghi ngờ, thiếu suy nghĩ, thiếu kiểm chứng dẫn đến những hành động đáng tiếc, vụ việc ở Bình Thuận là một ví dụ tương ứng.

Nỗi nhục của cá nhân cũng là nỗi nhục của dân tộc

Người ta thường nói gia đình là tế bào của xã hội nên cá nhân có vai trò nhỏ hơn trong việc tạo ra xã hội, một cá nhân không làm nên xã hội nhưng sẽ có nhiều cá nhân tồn tại trong xã hội. Hầu hết các cá nhân trong xã hội chúng ta vẫn chưa hiểu được tầm quan trọng của bản thân trong xã hội và chưa quan tâm đến việc rèn luyện nhân cách cho con trẻ từ nhỏ đến lớn, điều này vô hình trung. Hình ảnh người Việt Nam trên thế giới đang vô tình bị bôi xấu, nhòe nhoẹt vì một số cá nhân thiếu đạo đức, thật đáng xấu hổ.

Không thể có bữa ăn ngon nếu chỉ là “tủ tri thức”

Tham lam, về cơ bản nó không xấu xa, tham kiến ​​thức, tham làm việc thiện là điều tốt, nhưng ở đây tác giả bài viết xin phép được phép phê phán những “tủ tri thức” – những kẻ tham danh, tham lợi. . chức tước, cá nhân chỉ muốn kiếm bằng cấp danh giá rồi ngồi đó ăn lương từ túi dân, của nhà nước, đây là một vấn đề rất nhức nhối do tư duy Nho giáo kéo theo. Việc học ngày xưa đã in sâu vào tâm thức của nhân dân ta.

Nếu Nhật Bản là phương Tây…

Đây là bài viết mà bản thân tác giả cảm thấy là bài viết có giá trị nhất của Fukuzawa Yukichi xuyên suốt tác phẩm “Khuyến học”, các chi tiết trong bài cho đến nay vẫn liên quan 100% đến Việt Nam, chỉ cần thay từ “Nhật Bản” thành từ “Việt Nam” và từ “Tây” cho đến từ “Nhật Bản” hay “Hàn Quốc” hoặc giữ nguyên, chúng ta sẽ thấy rõ rằng người Việt Nam bây giờ cũng giống như người Nhật Bản 150 năm trước, nhưng không phải chỉ là Người Việt Nam, bất cứ dân tộc nào đang trong quá trình tiến bộ đều rất dễ bị xoay quanh hình ảnh của các dân tộc đi trước. Điều này dẫn đến việc người ta sùng bái, người ta tôn sùng những nền văn hóa mà người ta cho là cao siêu, hãy nhìn chúng ta bây giờ, cách đây khoảng 10 năm, chúng ta sùng bái phương Tây, coi phương Tây là hình mẫu lý tưởng cho mọi lĩnh vực, công việc trong cuộc sống, đến nay chúng ta vẫn thờ phượng. Nhật Bản, Hàn Quốc thay vì học có chọn lọc thì đại bộ phận dân ta sẵn sàng ôm lấy tất cả. Những điều sắp áp dụng của họ đều giống nhau mặc dù điều kiện tự nhiên và con người có thể không phù hợp với Việt Nam, từ việc nhỏ như nuôi dạy con cái đến việc lớn như định hình tư duy của chúng ta. tư tưởng, lối sống, một bộ phận không nhỏ mong muốn đem cả lối sống của Nhật áp đặt lên lối sống của người Việt, đón nhận cả cái tốt lẫn cái xấu, họ sẵn sàng mạnh tay gạt bỏ truyền thống. Đáng nói, các talkshow về lối sống Nhật Bản, Hàn Quốc hay phương Tây luôn đông người xem, tham dự còn các talkshow về văn hóa, lịch sử nước nhà luôn vắng người xem, tệ cho các giáo phái. sính ngoại đang là một điều đáng báo động ở nước ta.

*Mọi bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của tác giả a.red.fox Trong trường hợp này, các cá nhân có suy nghĩ và quan điểm khác có thể trực tiếp tranh luận ở phần bình luận, tác giả sẽ cố gắng tranh luận và tiếp thu.
*Đây là bài viết đầu tiên của tác giả a.red.fox Trong spiderum không thể tránh khỏi sai sót, mong mọi người góp ý và rộng lượng.
a.red.fox Cảm ơn tất cả các bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này.

Leave a Comment