Những định kiến ngu xuẩn vẫn tồn tại trong xã hội loài người


Nếu không tiện đọc bài viết, bạn có thể xem clip tại đây: Vào lần hẹn hò đầu tiên, chàng và nàng tâm sự với nhau như họ đã quen nhau hàng năm trời, chàng thích sự thông minh của nàng; còn nàng yêu nụ cười ấm áp của chàng. Tình yêu của họ mau chóng nảy nở nhưng trong họ vẫn còn những băn khoăn. Chàng có con riêng và tài chính của chàng không mấy sáng sủa. Điều này không làm nàng bận tâm, bởi vì cá tính tuyệt vời của chàng có thể khiến nàng bỏ qua chuyện này. Nhưng chàng vẫn không phải là “loại đàn ông” yêu thích của nàng – mẫu người thể thao cân đối và đẹp trai để xứng đôi. Trong khi đó chàng lại luôn mơ tới một người phụ nữ thành đạt, nhiều khát vọng và có học thức, lí tưởng nhất là có một hoặc hai bằng tiến sĩ. Nhưng nàng vẫn đang dậm chân tại chỗ với luận văn thạc sĩ ngành Khoa học Xã hội. Nhưng dù sao thì đàn ông vẫn hay cưới người phụ nữ vượt quá tiêu chuẩn của họ thôi.

Tình huống này thoạt nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng đó là cách con người sẽ hẹn hò với nhau trong 100 năm tới. Hiện nay, mong muốn có bạn đời trẻ trung, hấp dẫn có xu hướng phổ biến ở nam giới hơn nữ giới. Trong khi đó, phụ nữ có nhiều khả năng ưu tiên tiền bạc và địa vị hơn tuổi tác và ngoại hình đẹp. Nhưng tại sao?

Nhiều nhà tâm lý học tiến hóa đã giải thích khuynh hướng này được thúc đẩy bởi những động lực bẩm sinh. Họ lập luận rằng phụ nữ có bản năng nguyên thủy là kết giao với những người đàn ông giàu có để họ có thể chu cấp cho con cái trong thời gian dài mang thai và chăm sóc con cái. Trong khi đó, đàn ông chỉ quan tâm đến việc sinh sản của phụ nữ, trong đó nhan sắc và tuổi trẻ là tiêu chí hàng đầu. Trong quá khứ xa xôi, mô hình hành vi này giúp chúng ta thích nghi tốt hơn và chọn lọc tự nhiên đã gắn nó vào di truyền học của chúng ta, MÃI MÃI.

Tất nhiên, việc tìm bạn đời trong thời hiện đại trông rất khác so với tổ tiên của chúng ta ngày xưa. Tuy nhiên, các chiến lược tình dục từ buổi bình minh vẫn vậy, và thậm chí còn được áp dụng mạnh mẽ hơn. Tâm lý tiến hóa của việc lựa chọn bạn đời vẫn còn đúng cho đến ngày nay bởi vì đó là thứ duy nhất chúng ta sở hữu. (Có một số bằng chứng lịch sử và văn hóa về việc lựa chọn người yêu của LGBT, nhưng không có đủ dữ liệu để nghiên cứu vấn đề này một cách nghiêm túc.)

Tuy nhiên, đã có một sự thay đổi cơ bản trong vai trò giới trong 50 năm qua. Vào những năm 1980, các tiếp viên hàng không ở Mỹ có thể bị sa thải nếu họ dám kết hôn, và quyền bầu cử của phụ nữ Thụy Sĩ không được áp dụng cho đến năm 1990. Chúng ta có nên mong đợi những thay đổi trong sở thích chọn bạn đời của đàn ông và phụ nữ “thẳng”? Hay chúng ta vẫn phó mặc cho định mệnh sinh học đã thống trị chúng ta hàng trăm ngàn năm?

Trong một nghiên cứu gần đây của nhà tâm lý học Marcel Zentner, xu hướng chọn bạn đời giữa phụ nữ và nam giới ngày càng giống nhau nhờ phong trào bình đẳng giới, khi phụ nữ được tiếp cận nhiều nguồn lực và cơ hội hơn trong công việc, chính trị và giáo dục. Ở các quốc gia bất bình đẳng giới, chẳng hạn như Thổ Nhĩ Kỳ, phụ nữ đánh giá khả năng kiếm tiền của đối tác cao gấp đôi so với ở các quốc gia bình đẳng giới như Phần Lan. Như câu chuyện “trai tài gái sắc” trên, đàn ông Phần Lan ngày nay có xu hướng chọn bạn đời dựa trên trình độ học vấn của phụ nữ hơn là nhan sắc và tuổi tác.

Tất nhiên, sự phân biệt đối xử về giới là khác nhau đối với các cộng đồng khác nhau và mức độ bình đẳng giới của một quốc gia không nhất thiết tương ứng với lập trường của quốc gia đó về bình đẳng giới giữa các cá nhân. Nhưng nếu sở thích bạn đời được xác định trước về mặt sinh học, sự phân biệt giới tính cá nhân sẽ có ít tác dụng. Tuy nhiên, nghiên cứu được thực hiện ở 9 quốc gia đã chứng minh điều ngược lại. Đàn ông càng tỏ ra bất bình đẳng thì họ càng quan tâm đến những phẩm chất như sắc đẹp và tuổi trẻ; và những phụ nữ có thái độ bất bình đẳng quan tâm nhiều hơn đến những phẩm chất của đàn ông như tiền bạc và địa vị.

Bằng chứng này chỉ ra một số sai sót nghiêm trọng của các nhà tâm lý học tiến hóa. Nếu bản năng chọn bạn đời đã ăn sâu vào gen như vậy thì tại sao nó lại bị mai một dần cùng với sự trỗi dậy của phong trào bình đẳng giới?

Công bằng mà nói, các nhà tâm lý học tiến hóa thừa nhận rằng các yếu tố văn hóa và phong tục địa phương có thể ảnh hưởng đến cách mọi người chọn bạn đời. Nhưng bình đẳng giới không được coi là một trong những yếu tố này, bởi vì ngay cả trong các xã hội tương đối bình đẳng, sự chênh lệch giữa nam và nữ được giảm bớt, nhưng không hoàn toàn. Tuy nhiên, sự khác biệt chỉ ngày càng thu hẹp lại, để thực sự biến mất cần có sự bình đẳng giới hoàn toàn, nhưng điều này vẫn chưa tồn tại.

Thật không may, vai trò giới truyền thống vẫn tồn tại ngay cả trong các xã hội rất bình đẳng. Trong một nghiên cứu khác, những người đàn ông có vợ kiếm được nhiều tiền hơn có nhiều khả năng phải dùng thuốc chống rối loạn cương dương hơn những người đàn ông khác. Một cách giải thích là các ông chồng cảm thấy áp lực phải thể hiện sức mạnh của mình, bởi vì họ không thể đóng vai trò là “người chăm sóc”; Một quan điểm khác cho rằng sự vắng mặt của vai trò “trụ cột gia đình” phần nào dẫn đến sự bất lực.

Trong một nghiên cứu khác ở Hoa Kỳ, phụ nữ độc thân đã hạ thấp mục tiêu nghề nghiệp và hạ thấp tính quyết đoán của mình với hy vọng khiến mình trở nên hấp dẫn hơn đối với đàn ông. Tuy nhiên, nếu xu hướng nam giới coi giáo dục tốt và triển vọng kiếm tiền của phụ nữ tiếp tục phát triển, những chiến thuật này có thể không còn hiệu quả.

Điều gì sẽ xảy ra nếu một xã hội thực sự đạt được bình đẳng giới? Phụ nữ và đàn ông có sở thích giống nhau về đối tác không? Linh cảm của tôi là sự lựa chọn của phụ nữ và nam giới có thể không bao giờ hoàn toàn giống nhau. Sự khác biệt chính có thể là do vấn đề cho con bú sau sinh – một hoạt động tốn nhiều năng lượng, thời gian và khá khó hòa nhập với công việc. Thông thường, phụ nữ sẽ tìm cách thay thế khoản thu nhập bị mất này bằng cách chọn những người chồng có triển vọng thu nhập tốt hơn. Nhưng chính sách xã hội tiến bộ, những thay đổi trong công việc và sự tham gia nhiều hơn của người cha trong việc chăm sóc con cái có thể giảm bớt áp lực nghề nghiệp.

Đây có lẽ là bài viết cuối cùng của tôi trong năm 2017. Một năm với rất nhiều biến động và thay đổi bất ngờ đối với tôi. Cảm ơn Spiderum, Touch Read và những người bạn đã ủng hộ tôi.

Leave a Comment